Một góc nhìn khác: Mô hình đường cong tăng trưởng dưới dạng SEM Another perspective: Growth-curve models as structural equation models Hai ngôn ngữ, một câu chuyện Cho đến nay, chúng ta đã tiếp cận mô hình đường cong tăng trưởng hoàn toàn từ góc độ mô hình đa cấp (hay mô hình hiệu ứng hỗn hợp). Chúng ta đã làm việc với dữ liệu ở định dạng “dài” (long format), nơi mỗi hàng là một lần quan sát, và sử dụng lệnh mixed để mô hình hóa các quỹ đạo. Cách tiếp cận này rất mạnh mẽ và trực quan để hiểu về các hiệu ứng cố định và ngẫu nhiên. Tuy nhiên, có một “họ hàng” rất gần gũi của mô hình đa cấp trong thế giới kinh tế lượng, đó là Mô hình Phương trình Cấu trúc (Structural Equation Modeling – SEM). Đặc biệt, khi chúng ta có dữ liệu đo lường tại các thời điểm cố định, mô hình đường cong tăng trưởng có thể được biểu diễn một cách hoàn hảo như một loại …