Tổng hợp về thí nghiệm và tựa thí nghiệm A synthesis of experiments and quasi-experiments 1. CUỘC CÁCH MẠNG TÌM KIẾM QUAN HỆ NHÂN QUẢ Chào các bạn, chúng ta đã cùng nhau đi hết một hành trình khám phá thú vị, từ “tiêu chuẩn vàng” của các thí nghiệm ngẫu nhiên có kiểm soát (RCTs) đến sự khéo léo của các tựa thí nghiệm (quasi-experiments). Nếu có một thông điệp cốt lõi xuyên suốt chuỗi bài học này, đó chính là: trong kinh tế lượng, việc phân biệt giữa tương quan và quan hệ nhân quả là nhiệm vụ tối quan trọng và cũng đầy thách thức nhất. Trong nhiều thập kỷ, các nhà kinh tế lượng chủ yếu dựa vào các mô hình hồi quy phức tạp với dữ liệu quan sát, luôn phải đối mặt với nỗi ám ảnh về “biến bị bỏ sót” hay “tính nội sinh”. Sự trỗi dậy của các phương pháp thực nghiệm, được tiên phong bởi những nhà kinh tế học đoạt giải Nobel như Esther Duflo, Abhijit Banerjee, Michael Kremer, …