Các phương pháp phân tách thời vụ cơ bản Basic seasonal decomposition methods Giới thiệu Chào mừng các bạn đến với bài học đầu tiên trong hành trình khám phá tính thời vụ của chuỗi thời gian. Hãy tưởng tượng một chuỗi thời gian kinh tế giống như một chiếc bánh nhiều lớp. Lớp dưới cùng là xu hướng (trend), thể hiện sự phát triển dài hạn. Lớp ở giữa là tính thời vụ (seasonality), tạo ra những gợn sóng đều đặn theo chu kỳ. Và lớp trên cùng là thành phần ngẫu nhiên (random component), giống như những hạt trang trí bất quy tắc. Nhiệm vụ của chúng ta trong bài học này là học cách “bóc tách” chiếc bánh đó để hiểu rõ từng thành phần. Có hai “công thức” chính để kết hợp các lớp bánh này. Công thức đầu tiên là phân tách cộng tính (additive decomposition), trong đó giá trị của chuỗi thời gian bằng tổng của các thành phần: $y_t = \text{Xu hướng} + \text{Thời vụ} + \text{Ngẫu nhiên}$. Mô hình này phù …