Thang đo phản ánh và thang đo hình thành: Hiểu đúng bản chất Reflective versus formative scales: Understanding the true nature Tại sao hướng của mũi tên lại quan trọng đến vậy? Trong nghiên cứu kinh tế và xã hội, chúng ta thường xuyên phải đo lường những khái niệm không thể quan sát trực tiếp, chẳng hạn như “sự hài lòng của khách hàng”, “văn hóa tổ chức” hay “chất lượng dịch vụ”. Để lượng hóa những khái niệm trừu tượng này, chúng ta sử dụng một tập hợp các biến quan sát được (thường là các câu hỏi trong bảng khảo sát), và gọi chúng là các (latent construct). Tuy nhiên, một câu hỏi nền tảng mà nhiều nhà nghiên cứu thường bỏ qua là: Mối quan hệ nhân quả giữa biến tiềm ẩn và các biến quan sát của nó là gì? Liệu sự hài lòng có “gây ra” các câu trả lời tích cực, hay các yếu tố khác nhau “tạo nên” sự hài lòng? Câu trả lời cho câu hỏi này dẫn chúng ta …